OBYWATELKA CEPELIA. CENTRALA PRZEMYSŁU LUDOWEGO...

Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego 1949-1989

Wystawa Obywatelka Cepelia to pionierski projekt badawczy i wystawienniczy, dzięki któremu po raz pierwszy w Muzeum Narodowym w Krakowie zaprezentowana zostanie działalność i dorobek instytucji traktowanej do tej pory najczęściej jako fragment problematycznej pamięci o czasach PRL, mającej drugorzędne znaczenie dla polskiej historii sztuki drugiej połowy XX wieku. Nasza wystawa przynosi rewizję tych twierdzeń i podkreśla wartość dziedzictwa Cepelii jako ważnego ośrodka polskiego designu, w kluczowy sposób kształtującego tak różne jego dziedziny jak meblarstwo, tkanina, moda czy architektura wnętrz, dzięki oryginalnym środkom wyrazu łączącym elementy sztuki ludowej z wzorcami modernistycznymi.

Wystawie towarzyszy publikacja, która nie jest jednak ilustrowanym przewodnikiem po ekspozycji. Pomyślana jako samodzielne opracowanie naukowe, stanowi jej niezbędne dopełnienie, podejmując zagadnienia, które z różnych powodów nie mogły zostać w pełni zaprezentowane na wystawie, a są niezbędne dla zrozumienia złożoności i skali oddziaływania Cepelii, ukazanej tu w szerszej perspektywie historycznej, instytucjonalnej i kulturowej.

Artykuły napisali czołowi specjaliści w swoich dziedzinach: historycy sztuki i historycy, etnografki i etnolożki, historycy kultury materialnej, badacze wzornictwa i muzykolog. Książka jest zatem oryginalnym wkładem badawczym w historię polskiej kultury materialnej drugiej połowy XX wieku. Omówiono m.in. takie zagadnienia jak rola Cepelii w procesie zasiedlania i kulturowej polonizacji tzw. Ziem Odzyskanych, Cepeliady oraz zespoły folklorystyczne działające przy cepeliowskich spółdzielniach. Szczególne miejsce zajmuje wątek dotychczas niemal nieobecny w literaturze przedmiotu, czyli rola kobiet w budowaniu i codziennym funkcjonowaniu Cepelii.