WIERSZE, KALMAN SEGAL

Debiutancki tom poezji Kalmana Segala z 1952 roku to poezja jidysz przesiąknięta pamięcią aszkenazyjską. Przywołuje przestrzenie Itzika Mangera i Marca Chagalla, jego bratniej duszy. Wspomnienia o rodzinie, domu, młodości w shtetlu i idyllicznym krajobrazie Karpat są przejmującym świadectwem potęgi miłości i przywiązania. Pamięć pozostaje bezpieczną przystanią w obliczu przemocy totalitarnej, umożliwia dążenie Segala do lepszej przyszłości, która dla niego oznacza pracę nad sumieniem człowieka. Debiutancki tomik poezji podkreśla głębokie zakotwiczenie w kulturze i systemie wartości żydowskich. Zagłada oznaczała też, że zamilkł jidysz. Żydzi byli prawie pozbawieni religijnych i wspólnotowych form życia narodowego, tożsamość żydowska mogła się wydawać mistyczna, niezrozumiała dla otoczenia i niekiedy nawet - dla nich samych. Segal pisze na rzecz przetrwania Yidishkayt. Nie dożył odrodzenia zainteresowania językiem jidysz w latach 90., ale jego pierwszy tomik poezji pozostaje, 74 lata po pierwodruku, ważnym dokumentem historycznym.

Kalman Segal odniósł sukcesy w Polsce Ludowej, publikując w latach 1956-1969, w znacznych nakładach, aż 18 książek w języku polskim. Do wczesnych zbiorów poezji w języku jidysz z lat 1952-1954 doszły cztery utwory prozatorskie w jidysz: Getraye libe (Wierna miłość, 1960), Sheyd-vegn (Na rozdrożu, 1961), A sztetl baym son (Sztetl nad Sanem, 1965), Der tayvl in sztetl (Diabeł w Sztetlu, 1967), a w Izraelu dodatkowo czwarty zbiór wierszy Gezegenung (Pożegnanie, 1979). Po śmierci wydane zostały: w Jerozolimie zbiór opowiadań Vu shmeterlingen shvebn (Tam, gdzie motyle fruwają, 1981), oraz po polsku napisane opowiadanie Błękitna kawiarnia (Sanok 2017) i epiczne opus magnum pisarza, powieść Jeszcze żyjemy (Kraków 2020). Książki Segala były tłumaczone na hebrajski ivrit podczas życia autora, a od 2018 roku -na niemiecki.

Urodzony 29 grudnia 1917 r. w Sanoku.
Dzieciństwo i młodość spędził na Podkarpaciu, w Sanoku, Trepczy i Lesku.
Wygnanie - w Związku Radzieckim (1939-1946), podczas gdy na ziemiach polskich szalała Zagłada (1939-1944).
Powrócił latem 1946 r. z ZSRR do PRL-u, uciekł do amerykańskiej strefy okupacyjnej na terenie Austrii.
Pracował jako nauczyciel i wychowawca ocalałych żydowskich sierot w Strobl koło St. Wolfgang (1946-1948).
Powrócił do PRL-u jesienią 1948; nieudana próba nielegalnej emigracji i kilkumiesięczne osadzenie w więzieniu.
Od 1949 r. - adaptacja do sytuacji politycznej.
Dnia 9 listopada 1969 r. opuścił PRL.
Od 17 marca 1970 r. przebywał w Izraelu; mając 53 lata, stał się "pisarzem na wygnaniu".
Zmarł 18 maja 1980 r. w Jerozolimie w Izraelu.